Bechorot Daf 17a – Rabbi Acha bar Ja’akov heeft gezegd: Allebei zijn zij het ermee eens dat men slaag krijgt voor zijn wol

De speciale avnet in de Tempel

Werd er in de Tempel een unieke avnet bewaard, die geweven was van bijzondere wol voor de dienst van een enkel offer? Minchat Chinoech suggereert deze interssante mogelijkheid (mitswa 508, ot 6).

De wol van een schaap, geboren uit een geit: Onze Gemara behandelt de halacha voor een bechora van een geit, die geboren werd uit een schaap en een schaap, geboren uit een geit. Onder ander wordt besproken hoe wij de wol van een schaap, geboren uit een geit moeten beoordelen, als het niet op zijn moeder lijkt (zie Minchat Chinoech, mitswa 508, ot 6). Dit probleem heeft te maken met sja’atnez – is deze wol verboden te dragen in een kledingstuk waar linnen in zit? En ook met tsietsiet, en met de onreinheid van nega’iem (tsara’at) en het eerste scheerwol (reisjiet hagez). In al deze gevallen heeft Tora het over schapenwol en de vraag is dus of de wol van zo’n dier als schapenwol beschouwd moet worden. De Gemara antwoordt dat er een speciale derasj is voor elk van deze onderwerpen, waarvan wij leren dat wol die veranderd is, niet is inbegrepen in de wol die Tora eist voor elk van de voornoemde halachot.

Tora beval om de avnet – gekleurde gordel – die de kohaniem droegen, te weven van wol en linnen (en zo is de halacha; zie Joma 12b en Rambam, Hilchot Klei HaMikdasj 8:11). Onze Gemara citeert geen enkele derasja of enige andere bron, waaruit blijkt dat de kleren van de kohaniem geen wol nodig hebben die niet veranderd is, zoals van een schaap, dat geboren werd uit een geit. Minchat Chinoech conclu­deert daarom dat kleren van een kohen, die gemaakt zijn van de wol van een schaap dat geboren werd uit een geit, kosjer zijn voor de Tempeldienst. Hij steunt zijn mening zelfs op het feit dat Rambam in Hilchot Klei HaMikdasj niet zegt dat zulke wol ongeschikt is voor de geweven priesterkleding. Hieruit leren wij dus dat de wol van een schaap, dat geboren werd uit een geit, niet beschouwd wordt als sja’atnez maar wel geschikt is om te worden gebruikt als wol voor de kleren van de kohaniem.

Daarom probeert hij een groot probleem op te lossen dat door Sjaägat Arjee (29) gesteld werd. Eén van de offers  die in de Tempel gebracht werden, is het chatat van een vogel, dat gebracht wordt als er twijfel bestaat of iemand gezondigd heeft en dus een chatat moet brengen. Sjaägat Arjee vraagt hoe een kohen  dat mag offeren. Het kan zijn dat de eigenaar van het offerdier helemaal niet gezondigd heeft en dus geen chatat hoeft te brengen en dan is de vogel geen offer. Het blijkt dan dat de kohen een wereldse handeling heeft verricht, terwijl hij kleren droeg die gemaakt waren van wol en linnen en volgens de Rambam (Hilchot Klei HaMikdasj 8:12 en zie de Raävad, ibid, die het er niet mee eens is), mag de kohen dit sja’atnez alleen dragen bij de dienst in de Tempel maar niet bij wereldse handelingen.

Minchat Chinoech zegt dat we dit probleem kunnen oplossen, als er een speciale avnet was in de Tempel, die gemaakt was van de wol van een schaap, dat geboren was uit een geit. Deze wol is niet verboden als sja’atnez, maar het is geschikt om er de kleren van de kohaniem mee te weven en de kohen die een twijfelachtig vogel chatat offerde, droeg dat avnet.

Bechorot 19 – een Holocaust monument

Duizenden leren deze week Becho­rot daf 19. In de dagen van de Holocaust werden alle Jesjivot en Batei Midrasj gesloten. Echter Rav Avremele Weinberg ver­ander­de niets aan zijn dagelijkse schema en dag en nacht leerde hij door en gaf hij les aan zijn stu­den­ten. Iede­re dag verzamelden zich een groep­je jongelui in zijn huis om naar zijn sji’oeriem te luis­teren. De heilige atmosfeer deed hen de naderende Nazi’s vergeten. Toen de situatie in het Warsaw Getto onhoud-baar werd, kwamen de moordenaars en haalden een voor een de bewoners weg, en zonden hen naar de kam­pen.

Wie een werkvergunning had voor een van de fa­brie­ken, had „recht om te leven”. De Rav Avremele’s studen-ten wil­den hun Gemara-stu­die niet opgeven. Zij hadden geen werkver-gunning en zochten er ook niet naar. Zij wilden hun Tora niet in de steek laten. Volgens de Duit­se wetten waren zij dus „illegaal”.

De broer van Rav Avremele was door de Duitsers aangewezen als directeur van een Duitse fabriek. Daar kon Rav Avremele een werk­vergunning krij-gen, maar dat wei­ger­de hij. Hij wilde zijn studenten niet in de steek laten.

Zo zaten ze en leerden, tot op een dag de Nazi´s kwamen en hen meenamen, naar Treblinka, zonder hen zelfs de tijd te geven om hun Gemara, die open lag op Bechorot Daf 19, dicht te slaan.

(Uit: Ele Ezkera, een verzameling van getuigenissen over de massamoorden in 1940-45, deel II, New York, 1949).

(Echter, de Minchat Chinoech stelt zichzelf een vraag: wanneer de wol van een schaap, geboren uit een geit, geschikt is voor de kleren van een kohen, hoe kan het dan dat de kohaniem kleren mogen dragen van wol die verboden is in sja’atnez? Een positieve mitswa duwt een negatieve mitswa alleen opzij als er geen mogelijkheid bestaat om ze beide in acht te nemen, maar in dit geval kunnen de kohaniem wol gebruiken van een schaap dat geboren is uit een geit, dat niet verboden is voor sja’atnez en geschikt is voor de kleren van de kohaniem. Minchat Chinoech antwoordt dat er twee antwoorden voor zijn. Het tweede antwoord zegt dat als zij inderdaad die wol van een schaap, geboren uit een geit hebben, dat zij dan daar hun kleren van moeten maken. Maar zo’n dier is zeer zeldzaam en zij hebben zulke wol niet en dus moeten zij hun kleren weven van gewone wol. Maar het twijfelachtige vogel-chatat-offer mag alleen geofferd worden met zo een avnet.)

Minchat Chinoech gaat verder en bespreekt het probleem vanuit verschillende standpunten, terwijl de auteur van de Misjna Beroera zts”l er geen twijfel over had en volgens hem is het duidelijk dat wol van een schaap, dat geboren werd uit een geit, ongeschikt is voor de kleren van de kohaniem (Bioer Halacha 9:1, beg.w. Recheliem).